Participatie PZON en MZ

Uit Eerstelijnszones
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Personen met een zorg en ondersteuningsvraag en hun mantelzorgers vormen de vierde cluster in onze (voorlopige) Zorgraad. Vanuit de Zorgraad willen we op zoek gaan naar participatiemethoden gericht op de maximale betrokkenheid van PZON & MZ.[1]

PZON en MZ zijn zelf gebruikers van de eerstelijnszorg en zijn dus perfect geplaatst om het beleid, zorgprocessen, … mee te evalueren, bij te sturen en nieuwe mogelijkheden aan te reiken.

De eerste ervaringen binnen onze ELZ tonen aan dat, hoe belangrijk deze participatie ook wordt geacht, het toch niet altijd eenvoudig of vanzelfsprekend is en dit omwille van diverse redenen:

  • PZON en MZ vinden die deze vertegenwoordiging willen opnemen
  • Taalgebruik afstemmen tussen professionals en PZON/MZ
  • Thema’s die zowel aanbieders als gebruikers aanbelangen
  • Graad van participatie
  • Loskomen van individuele zorg- en ondersteuningsvragen
  • Complex veld met vele actoren, verenigingen, …

PZON en MZ beschikken meestal over minder kennis en competenties om te discussiëren over erg complexe aangelegenheden. Anderzijds drukken professionals zich vaak uit in een vaktaal waar de gemiddelde burger weinig van begrijpt.  Als tussenoplossing hebben we daarom bij de vorming van onze voorlopige zorgraad de mogelijkheid voorzien dat de vertegenwoordiger van de PZON/MZ zich kan laten bijstaan door een professional, een soort duo-mandaat. We dienen echter op zoek te gaan naar een meer optimale vorm van participatie die voor alle betrokken partijen zinvol, waardevol, realistisch, … is.

Er bestaan heel wat inspirerende participatiepraktijken die de kwaliteit van de participatieprocessen bevorderen (type van vertegenwoordiging, concrete participatieactiviteiten, resultaten of bijdrage van participatie, nodige capaciteiten, financiering).   Wij hopen te kunnen rekenen op bv.. het platform van mantelzorgorganisaties om ons te ondersteunen om deze methodieken verder te verkennen en optimale keuzes te maken.

Verschillende vormen van participatie[bewerken | brontekst bewerken]

Deze participatie kan verschillende vormen aannemen, met erg uiteenlopende graden van betrokkenheid wat uiteraard een impact heeft op de manier waarop participatie binnen de ELZ concreet vorm kan krijgen.

Praktisch gezien onderscheiden we in hoofdzaak vijf grote vormen van participatie, waarbinnen uiteraard variatie mogelijk is:

  1. Informeren: formeel kunnen ze echter geen invloed uitoefenen op de keuzes die binnen het participatieve proces uiteindelijk gemaakt zullen worden en wij vinden deze vorm van participatie geen correcte vorm, wel eerder een voorwaarde voor actieve participatie.
  2. Consultatie: vooraleer een beslissing te nemen worden PZON/MZ op een gestructureerde manier bevraagd om te weten wat ze over het thema denken en om suggesties in te winnen è PZON/MZ worden erkend als volwaardige gesprekspartners en beschikken over formele middelen om hun mening te geven, maar hun raad is niet bindend: cluster zorg, welzijn en lokaal bestuur behouden hun beslissingsmacht.
  3. Advies: deze participatievorm staat vrij dicht bij de vorige, maar is iets meer bindend: cluster zorg, welzijn en lokaal bestuur beloven dat ze zullen rekening houden met de ingediende adviezen en, indien ze dat niet doen, moeten ze dat expliciet motiveren
  4. Evaluatie: PZON en MZ kunnen deelnemen aan de evaluatie, en ook bepaalde aspecten van het zorg- en welzijnsaanbod of –beleid controleren.
  5. Medebeheer (of co-beslissing, coproductie, partnerschap): PZON/MZ zetelen op gelijke voet met de andere vertegenwoordigers in de zorgraad en zoeken samen naar oplossingen.

Er zal moeten een keuze gemaakt worden voor welke vorm van participatie we willen gaan, in eerste instantie de PZON en MZ zelf, maar ook de ELZ en zorgraad als geheel. Een aantal overwegingen die in de voorbije periode reeds aan bod kwamen en die verder zullen dienen uitgeklaard te worden:

  • Kwaliteit van participatie staat niet altijd gelijk met, of hoeft niet altijd gelijk te staan met, kwantiteit van participatie. Het komt erop aan de voordelen en toegevoegde waarde van deze participatie zorgvuldig af te wegen ten opzichte van de lasten en inspanningen die dit van de betrokken patiënten(verenigingen) en van de andere actoren vereist.
  • De cultuur van een aantal professionele en beleidsorganisaties staat niet noodzakelijk open voor participatie. Veranderingen in de cultuur van organisaties is een traag proces.
  • Een vorm van ‘empowerment’ van de PZON/MZ is nodig om op een volwaardige manier te kunnen deelnemen aan het proces waarbinnen de participatie plaatsvindt.
  • Patiëntenverenigingen, zelfhulpgroepen, … kunnen een belangrijke ondersteunende rol spelen in deze participatie.  We hebben echter al gemerkt dat het bestaan en de werking van deze verenigingen nog te weinig bekend/erkend zijn.  Concreet binnen onze ELZ hebben wij hier bv.. nog geen correct zicht op.
  • Deze cluster vraagt tenslotte extra ondersteuning om hun engagement te faciliteren.  We denken dan bv.. aan vergaderlocaties, ondersteuning bij uitnodigen, verslaggeving, …

Checklist doeltreffende participatie (ook hanteerbaar binnen clusterwerking)[bewerken | brontekst bewerken]

Wie en wat.png
Waartoe.png
Hoe.png