Inleiding

Uit Eerstelijnszones
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Welkom op de wiki over de vorming van eerstelijnszones in Vlaanderen! De wiki verzamelt kennis, inzichten en ervaringen van de eerstelijnszones Dender en Zuidoost-Limburg, die als pioniers door Flanders Synergy ondersteund en begeleid worden bij het opzetten en organiseren van de werking en samenwerking binnen hun zone. Die begeleiding gebeurt in samenwerking met het Agentschap Zorg en Gezondheid, en wordt wetenschappelijk opgevolgd door de KU Leuven. De term wiki is afgeleid van het Hawaïaanse woord wiki, dat 'snel, vlug, beweeglijk' betekent. We zullen deze wiki voortdurend aanvullen, naarmate dat de pioniers verdere stappen zetten in hun ontwikkeling.

De vorming van eerstelijnszones geeft uitvoering aan de conclusies van de eerstelijnsconferentie van 16 februari 2017 van minister Jo Vandeurzen met als thema 'De reorganisatie van de eerste lijn in Vlaanderen'. De ondersteuning van de zorgactoren zal zo decentraal mogelijk georganiseerd worden in een 60-tal eerstelijnszones. Daar komt het zwaartepunt te liggen van de praktijkondersteuning en de intersectorale samenwerking tussen lokale besturen, welzijn en gezondheid. De Vlaamse overheid zet transitiecoaches in om het proces van zonevorming en de opstart van de eerstelijnszones te begeleiden. Zij hebben de belangrijke opdracht om de zorgaanbieders, lokale besturen en afdelingen van zorg- en welzijnsorganisaties en verenigingen bij te staan in de realisatie van een duurzaam veranderingstraject.

  • Organisatienetwerken

    Het ontwikkelen van een eerstelijnszone omvat het bouwen van een organisatienetwerk. Uit de organisatiewetenschappen weten we dat een netwerk als organisatievorm succesvol inzetbaar is in situaties waarin het te leveren resultaat de inzet van meerdere diensten, producten en activiteiten omvat. Het zorgproces overstijgt dan de individuele zorgorganisaties en professionele zorgverleners, en het resultaat komt voor uit de gezamenlijke inzet voor het bereiken van een concreet resultaat voor een specifieke doelgroep[1]. Het CORTEXS onderzoeksteam identificeerde in het rapport “Zorgintegratie organiseren”[2] vijf vereisten voor effectieve zorgnetwerken.

    1. De aanwezigheid van een netwerklogica: Er is een gedeeld en ambitieus doel, dat gedefinieerd is in functie van de toegevoegde waarde voor een specifieke doelgroep. De professionele zorgverleners van het netwerk erkennen het zorgnetwerk, de personen in de doelgroep kennen het zorgnetwerk.
    2. Aandacht voor compositie van het zorgnetwerk: Het zorgnetwerk voorziet een gedifferentieerd aanbod voor noden van de doelgroep, en beperkt zich daar ook toe. Het zorgnetwerk bevat geen organisaties die geen meerwaarde aanbrengen in termen van de afgebakende doelgroep.
    3. Aandacht voor integratie van het zorgnetwerk: De integratie van het zorgnetwerk heeft te maken met de onderlinge afstemming tussen de leden van het netwerk. De focus op de meerwaarde die het zorgnetwerk biedt aan de doelgroep houdt het netwerk samen. Er zijn duidelijke afsprakenkaders, afwegingskaders en gedefinieerde rollen.
    4. Aandacht voor coöperatie in het zorgnetwerk: Coöperatie is de bereidheid en het vermogen van de actoren om te participeren in het zorgnetwerk. De bereidheid tot samenwerking zal er enkel zijn wanneer die samenwerking niet enkel tijd, energie en investeringen vraagt, maar ook meerwaarde oplevert voor de betrokken doelgroep. Daarnaast moet er ook een vermogen tot samenwerking zijn. Verschillen in bijvoorbeeld cultuur, capaciteiten of expertise kunnen voor spanningen zorgen.
    5. Bevorderende context voor het netwerk: Effectieve zorgnetwerken vereisen een aangepast juridisch en financieel kader. Bovendien zijn er ook middelen vereist voor de werking van zorgnetwerk zelf.
    De in deze wiki voorgestelde methodologie moet helpen om deze vijf vereisten te vervullen.

    Auteurs

    Deze wiki werd opgesteld door Workitects (voorheen Flanders Synergy) en twee onderzoeksgroepen van de KU Leuven, het Centrum voor Sociologisch Onderzoek enerzijds en het Leuvens Instituut voor Gezondheidszorgbeleid anderzijds. Meer info: Frank De Craecker, Workitect bij Workitects (vroeger Flanders Synergy), frank.decraecker@workitects.be

    De ervaring van de pioniers wordt ook gedocumenteerd. Deze wiki is daarvan een voorbeeld. Hebt u suggesties voor het verbeteren van deze wiki, u zoekt meer verdiepende informatie en/of wil nieuwe vraagstukken aanreiken? Signaleer ze aan de transitiecoaches. Samen met Flanders Synergy en de twee onderzoeksgroepen van KU Leuven die deze wiki creëerden kijken of we u verder kunnen helpen.

    • Flanders Synergy logo.jpg
    • Logo KU Leuven.png
    • Vlaanderen is zorg.jpg
    • VLAIO.jpg